Czy kobiety w ciąży powinny przyjmować witaminy i suplementy diety?

Dr n. med. Agnieszka Pięta – Dolońska. 

Kobiety ciężarne stosujące właściwą dietę zgodną z aktualną piramidą żywieniową i prawidłową masą ciała nie wymagają rutynowej suplementacji witaminowo-mineralnej. Większość lekarzy przepisuje preparaty z witaminami i minerałami z powodu braku właściwej diety, aby zaspokoić wymagania żywieniowe podczas pierwszego trymestru ciąży, które głównie dotyczą kwasu foliowego i żelaza. Omówmy zatem w wielkim skrócie rolę i zapotrzebowanie ciężarnej na poszczególne witaminy i minerały.

Witamina A - niezbędna do różnicowania i podziału komórek w rozwoju płodu. Poważne niedobory witaminy A występują rzadko, właściwą podaż witaminy A zapewnia zdrowa dieta. Większość preparatów wielowitaminowych może zawierać zbyt wysokie dawki dla ciężarnych. Suplementację należy konsultować z lekarzem.

Witamina D uczestniczy we wchłanianiu wapnia. Podczas ciąży, decyduje o wzrastaniu  płodu, ma wpływ na prawidłowe zagnieżdżenie zarodka.  Niedobory witaminy D  hamują wzrastanie wewnątrzmaciczne kości długich, redukują przyrost mineralny kości w dzieciństwie i obniżają masą urodzeniową noworodka. Niski poziom witaminy D może być niezależnym czynnikiem ryzyka zagrażającej rzucawki. Suplementacja witaminą D zalecana jest dla kobiet surowych wegetarianek, unikających nabiału i światła słonecznego. Poziom witaminy D należy sprawdzić przed lub w czasie ciąży i uzupełniać niedobory zgodnie z zaleceniami lekarza.

Witamina C ( kwas askorbinowy) jest rozpuszczalną witaminą o wielu funkcjach. U kobiet palących obserwuje się zwiększone zapotrzebowanie. Brak jest badań na ludziach określających wpływ dużych dawek witaminy C na wzrost płodu i jego rozwój, górny poziom podaży został określony na poziomie 1800 do 2000 mg/dzień.

Witamina B6 (pirydoksyna) bierze udział w przemianach białek, węglowodanów, tłuszczów, pomaga w formowaniu matczynych i płodowych czerwonych krwinek, przeciwciał i przekaźników nerwowych. Badania wykazują, że może być skuteczna w łagodzeniu nudności i wymiotów w grupie ciężarnych kobiet. Dawka rekomendowana dla łagodzenia nudności i wymiotów to 10 do 25 mg trzy razy dziennie. Dawka spożycia dla ciężarnych maksymalnie wynosi 100 mg. Stosowanie należy konsultować z lekarzem.

Witamina K jest rozpuszczalną w tłuszczach witaminą potrzebną do produkcji niektórych czynników krzepnięcia. Noworodki mają często funkcjonalne niedobory witaminy K i otrzymują pozajelitową suplementację po porodzie.

Właściwy poziom kwasu foliowego w diecie ciężarnej zapewnia odpowiedni wzrost komórek i podziały komórkowe płodu i łożyska. Niedobór kwasu foliowego jest najczęstszym obserwowanym w ciąży niedoborem witaminowym, który ma związek z wadami cewy nerwowej. Człowiek nie umie syntezować kwasu foliowego z innych źródeł i jest całkowicie zależny od źródeł dietetycznych lub suplementów.  Podaż kwasu foliowego należy rozpocząć przed zajściem w ciążę i kontynuować przynajmniej przez pierwszy trymestr ciąży.

Żelazo bierze udział w produkcji hemoglobiny, co ma bezpośredni wpływ na jakość krwi kobiety ciężarnej. Utrzymanie odpowiednich zapasów żelaza jest często trudne do osiągnięcia dla wielu kobiet ciężarnych. Niestety uzupełnianie żelaza może mieć skutki uboczne żołądkowo-jelitowe. W pierwszym trymestrze ciąży nudności, które są częstym problemem często ulegają zaostrzeniu po doustnych preparatach żelaza. Przyjmowanie preparatu po posiłku, minimalizuje problem jednak absorpcja żelaza ulega pogorszeniu. Doustne suplementy żelaza mogą być przyczyną zaparć, których leczenie  należy konsultować z lekarzem. Leki zobojętniające często stosowanie w trzecim trymestrze z powodu refluksu przełykowego także upośledzają wchłanianie żelaza. Dieta matki zawierająca właściwą ilość witaminy C zapewnia lepsze przyswajanie żelaza.

Wapń wymagany jest dla rozwoju szkieletu i tkanek płodu oraz hormonalnej adaptacji podczas ciąży. Obecność witaminy D3 stymuluje wzrost jelitowej absorpcji wapnia podczas drugiego i trzeciego trymestru ciąży, chroniąc matczyne kości. Najwyższe zapotrzebowanie płodu na wapń ma miejsce w trzecim trymestrze ciąży. Uzyskanie właściwego poziomu wapna w diecie jest dla niektórych kobiet  trudne zarówno przed jak i w trakcie ciąży, aby spełnić te wymagania należy jeść przynajmniej trzy posiłki dziennie zawierające nabiał, soki wzbogacone wapniem, sojowe przekąski. Kobiety, które ograniczają podaż nabiału w codziennej diecie z powodu nietolerancji laktozy powinny spożywać jogurt i ser jako podstawę wapnia w diecie, ale mogą wymagać suplementacji.

Cynk odgrywa szczególną rolę w procesie tworzenia kwasów nukleinowych i białek. Więcej niż 100 enzymów potrzebuje cynku, a matczyne niedobory cynku mogą prowadzić do szeregu patologii. Kobiety ciężarne przyjmujące dobrze zbilansowaną dietę zazwyczaj nie wymagają suplementacji cynkiem. Pamiętać należy, że żelazo oraz miedź współzawodniczą z cynkiem o wchłanianie, dlatego prenatalne witaminy, zazwyczaj zawierają miedź i cynk.

Tak jak wspomniałam na wstępie dobrze zbilansowana dieta zapewnia obecność wymaganych witamin i minerałów. Jednak w określonych sytuacjach lekarz powinien zdecydować o zastosowaniu konkretnej suplementacji u kobiety ciężarnej lub planującej ciążę.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nasi redaktorzy

Dołącz do nasDołacz do nas